ปวด‑บวมข้อศอก “Olecranon Bursitis” ถุงน้ำข้อศอกอักเสบ อาการใกล้ตัวที่ไม่ควรปล่อยไว้

หลายคนเคยมีอาการปวดข้อศอกอยู่ดี ๆ โดยเฉพาะเวลาจะวางศอกบนโต๊ะ เหมือนมีอะไรโป่งนูนด้านหลังข้อศอก กดแล้วเจ็บ อุ่น ๆ และบางครั้งบวมจนแขนงอไม่ถนัด ทำงานบ้านลำบาก พอเวลาผ่านไปไม่ดีขึ้น แถมเริ่มแดงร้อนจนกังวลว่าจะเป็นอะไรอันตรายหรือไม่

อาการแบบนี้ตรงกับภาวะที่เรียกว่า Olecranon Bursitis (ถุงน้ำข้อศอกอักเสบ) ซึ่งพบได้บ่อยทั้งในผู้สูงอายุ คนทำงานออฟฟิศ และคนที่ชอบเทศอกลงบนโต๊ะเป็นประจำ

เคสใกล้ตัวที่พบเป็นประจำ

คุณลุงชาญ อายุ 67 ปี ชอบวางศอกบนโต๊ะเวลานั่งดูทีวี วันหนึ่งพบว่าข้อศอกบวมเท่าไข่ไก่ กดเจ็บและรู้สึกตึง ๆ พอยกของเบาก็เจ็บแปล๊บ ๆ จนคิดว่าเป็นข้อศอกอักเสบจากเอ็นหรือข้อเสื่อม แต่เมื่อตรวจพบว่าเป็น ถุงน้ำข้อศอกอักเสบ (Olecranon Bursitis) ซึ่งต้องรีบรักษาก่อนที่อาการจะลุกลามเป็นการติดเชื้อ

ถุงน้ำข้อศอกอักเสบคืออะไร? (อธิบายง่าย ๆ)

บริเวณข้อศอกมี “ถุงน้ำเล็ก ๆ” อยู่ตามธรรมชาติ ทำหน้าที่เหมือนหมอนรองเพื่อลดการเสียดสีระหว่างผิวหนังกับกระดูก เมื่อมีการระคายเคือง กดทับ ยืดเหยียดแรง ๆ หรือกระแทก ถุงน้ำนี้จะเกิดการอักเสบและบวมโป่งขึ้นมาเหมือนลูกโป่งใส ๆ ใต้ผิวหนัง

จึงทำให้

• ข้อศอกบวม

• เจ็บเวลาเทน้ำหนักหรือวางศอก

• บางรายแดงและร้อน

สาเหตุที่ทำให้เกิด Olecranon Bursitis

1) การกดทับเป็นเวลานาน

เช่น วางศอกบนโต๊ะ ใช้ศอกยันพื้น หรือใช้ศอกช่วยพยุงตัวบ่อย ๆ

2) การบาดเจ็บเล็ก ๆ (micro‑trauma)

เช่น สะดุดล้มขูดข้อศอก โดยที่จำเหตุการณ์ไม่ค่อยได้

3) การอักเสบจากโรคประจำตัว

เช่น เก๊าท์ รูมาตอยด์ หรือข้อเสื่อม

4) การติดเชื้อ (ต้องระวังเป็นพิเศษ)

ถ้าผิวหนังถลอก ติดเชื้อแบคทีเรียเข้าไป จะทำให้ถุงน้ำอักเสบรุนแรง

อาการที่พบบ่อย

• ก้อนบวมด้านหลังข้อศอก

• เจ็บเวลาเทน้ำหนักหรือกระทบเบา ๆ

• ผิวหนังอุ่น และอาจแดง

• ยืดหรือเหยียดศอกได้ไม่สุด

• หากติดเชื้อ จะมีไข้ ปวดมาก และผิวหนังแดงชัดเจน

สัญญาณอันตรายที่ควรรีบพบแพทย์

• ข้อศอกแดงมาก ร้อนจัด

• ปวดจนยกแขนไม่ได้

• มีไข้ หนาวสั่น

• บวมลุกลามเร็ว

• มีหนองซึม

อาการเหล่านี้อาจเป็นการติดเชื้อ ต้องรีบรักษาโดยเร็ว

การตรวจวินิจฉัย

1) ตรวจร่างกาย

ดูขนาดก้อน การบวมแดง จุดกดเจ็บ และการขยับข้อศอก

2) เอกซเรย์

ไว้ดูว่ามีกระดูกงอก หินปูน หรือข้อเสื่อมร่วมด้วยหรือไม่

3) อัลตราซาวด์

ช่วยยืนยันว่าก้อนเป็นถุงน้ำจริง ดูปริมาณน้ำ และตรวจว่ามีการอักเสบของเส้นเอ็นใกล้เคียงหรือไม่

4) เจาะน้ำจากถุงน้ำ (ในบางกรณี)

ใช้วินิจฉัยติดเชื้อ เก๊าท์ หรืออาการอักเสบอื่น ๆ

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (ใช้ได้ในผู้ป่วยส่วนใหญ่)

1) พักการใช้งานข้อศอก

หลีกเลี่ยงการวางศอกบนพื้นแข็งหรือกดทับตำแหน่งเดิมซ้ำ ๆ

2) ประคบเย็นในช่วงอักเสบ

ช่วยลดบวมในช่วง 48 ชั่วโมงแรก

3) ใส่อุปกรณ์รองศอก (Elbow pad)

ลดแรงกดที่บริเวณถุงน้ำ

4) ยาลดอักเสบ

ช่วยลดบวมและปวด ทำให้กลับมาใช้งานได้เร็ว

5) การฉีดยาลดอักเสบแบบระบุตำแหน่งด้วยอัลตราซาวด์

เหมาะกับผู้ที่บวมมากหรือปวดเรื้อรัง ช่วยให้ยาเข้าเป้าชัดและลดปวดเร็ว

6) กายภาพบำบัด

หากมีเส้นเอ็นรอบข้อศอกตึงตัวร่วมด้วย จะช่วยให้การเคลื่อนไหวดีขึ้น

กรณีที่ต้องพิจารณาการเจาะน้ำหรือผ่าตัด

• ถุงน้ำใหญ่มากจนขยับศอกไม่ได้

• สงสัยติดเชื้อ

• เจาะน้ำออกแล้วยังเป็นซ้ำหลายครั้ง

• ปวดเรื้อรังแม้จะรักษาแบบไม่ผ่าตัดแล้ว

ผ่าตัดจะเป็นการเอาถุงน้ำที่อักเสบออก เพื่อลดการกลับเป็นซ้ำ

พยากรณ์โรค

ส่วนใหญ่หายดีภายใน 1–3 สัปดาห์ หากหลีกเลี่ยงการกดทับและได้รับการรักษาเหมาะสม แต่ถ้าปล่อยไว้นานจนติดเชื้อ อาจต้องใช้เวลารักษานานขึ้นและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน

เคล็ดลับดูแลตัวเองที่ทำได้ทันที

• หลีกเลี่ยงการวางศอกบนโต๊ะหรือพื้นแข็ง

• ใช้ปลอกศอกจากวัสดุนุ่ม ๆ

• ประคบเย็นหากบวมแดง

• ยืดเหยียดเบา ๆ เพื่อให้ข้อศอกไม่ติด

• ดื่มน้ำมากขึ้นในผู้ที่มีเก๊าท์

สรุป

อาการบวมปวดข้อศอกจาก Olecranon Bursitis เป็นภาวะที่พบได้บ่อยและส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่ต้องแยกสาเหตุอย่างละเอียดโดยเฉพาะกรณีติดเชื้อ การตรวจด้วยอัลตราซาวด์ช่วยยืนยันการวินิจฉัยและช่วยให้รักษาได้ตรงจุด การดูแลที่ถูกต้องตั้งแต่ต้นช่วยให้หายเร็วและลดการกลับมาเป็นซ้ำ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)
ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ข้อศอกบวม #ปวดข้อศอก #ถุงน้ำข้อศอก #OlecranonBursitis #ข้อศอกอักเสบ